Tarihcesi
Toprak kaynaklı ısı pompaları, ısı pompalarının bir alt dalıdır. Tek farkı, kaynak olarak havanın değil toprağın kullanılmasıdır. Üstelik bu teknoloji çok yeni bir teknoloji değildir.1912 yılında Yer Kaynaklı Isı Pompalarının (YKIP) faydaları ilk olarak tanıtıldı. Daha sonra, termodinamik açıdan yararı ısı kaynağı olarak toprağa gömülen metal serpantinler içinde su antifriz (salamura) dolaştırılarak, 194O'lı yıllarda çarpıcı bir şekilde gösterilmiştir. Toprağın altına gömülen serpantinlerin korozyon sorunları, bu sistemin kullanışsız kabul edilerek geliştirilmemesinin sebebi olmuştur. Isı pompasının veriminden vazgeçmek istemeyen araştırmacılar hava kaynaklı ısı pompalarına yönelmişlerdir. Fakat hava kaynaklı ısı pompalarının verimlerinin toprak kaynaklılardan daha düşük olması sebebiyle toprak kaynaklı ısı pompaları hakkındaki çalışmalar hiç durdurulmamıştır. Daha sonraları, plastik borular kullanılarak, korozyon sorunlarının üstesinden gelinmiş ve YKIP' ları üzerine araştırmalara hız verilmiştir.
Amerika'da, YKIP' sı teknolojisine olan ilgi, 1940 -1950 yıllarında su yüzüne çıkmıştır. O zamanlar, araştırmalar uygun olmayan boru malzemeleriyle sınırlı bir şekilde yapılabiliyordu. Ayrıca nispeten ucuz olan doğal gaz nedeniyle ısı pompasının geliştirilmesine olan ihtiyaç çok fazla değildi. Araştırmalar dolayısıyla teknoloji, 1973 petrol ambargosu süresince, Avrupa'da tekrar ivmelendi ve birkaç yıl sonra, Oklahoma State University' de bir araştırma programının başlatılmasına sebep oldu.
Bu gelişmeye paralel olarak, Amerika'da, 1990 yılında, tahminen 100.000 YKIP 'sı konut ve ticari uygulamalarda kullanıldı. 1985' de, sadece 14.000 YKIP 'sının Amerika'da kurulduğu tahmin ediliyor. Tüm imalatçılar satış rakamlarını bildirmemelerine rağmen, 17.300 ünitenin yıllık satışları, 1993 yılında ARI' ye bildirilmiştir. Ayrıca,1997 yılı sonunda, 300.000' den fazla YKIP 'sı; evler, okullar ve ticari yapılarda hacim ısıtması ve iklimlendirme amacıyla kullanılmaktadır. Başka bir kaynağa göre, 1997 yılı sonunda, yaklaşık olarak 400.000 YKIP 'sının işletildiği belirtilmektedir. Bunun yanı sıra, Amerika'da bazı elektrik şirketleri; ev sakinlerinin, hacim ısıtma/soğutma amaçları için YKIP' larını kullanımını artırmak ve böylece, elektrik sistemlerindeki pik yükleri düşürmek amacıyla, parasal teşvik programları yürütmektedir. "Jeotermal Isı Pompası Konsorsiyumu” (The Geothermal Heat Pump Consortium) tarafından, YKIP' larının satışını yıllık olarak 40.000' den 400.000'e çıkarmak ve böylelikle, sera gazı emisyonlarını yılda 1.5 milyon ton karbon eşdeğeri azaltmak için, 100 milyon US$ tutarında altı yıllık program oluşturmuştur.
Ülkemizde YKIP sistemleri yaklaşık 10 yıldır evlerde kullanılmaktadır. Ülkede ki ilk deneysel uygulama Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Ankara' da 1986 yılında gerçekleştirilmiştir. İlk evsel ısı pompası sistemi uygulaması 276 m2 taban alanı olan bir villada 1998 yılında İstanbul' da uygulanmıştır. Bu evsel uygulama 15,6 kW kapasiteli, Scroll tip kompresörlü, sadece ısıtma yapan ve kaynak olarak 160 m dikey 40' lık ısı değiştiricisi kullanan bir ısı pompası ile sağlamaktadır. Piyasanın bu konuyu bu kadar zor kabul etmesindeki önemli nedenlerden biride ilk yapılan uygulamalarda yapılan ciddi proje hatalarıdır. Proje hataları sonucunda sistem tasarruflu bir şekilde çalışmamış bu yüzden piyasa tarafından bir süre sistem şüpheyle karşılanmıştır. Son 5 yıldır uygulama sayısı hızlı bir şekilde artmaktadır. Şu an sayısı az olmakla birlikte ticari uygulama sayıları da artış göstermektedir.
Uygulamaların birçoğu ilk zamanlarda hep dikey yapılmıştır. Fakat daha sonraları diğer yöntemlerde piyasa tarafından tanınmaya başlanmıştır. Bu uygulamalarda yurtdışında eğitim almış uygulayıcıların Türkiye'de çalışmaya başlamalarının etkisi büyük olmuştur. Firmamız Amerika'da (International Ground Source Heat Pump Association (IGSHPA)) uygulayıcı eğitimi almış ve belgeye sahip mühendis kadrosu bulunduran tek uygulayıcı firmadır. Bunun da etkisiyle; İlk dik helezon uygulaması firmamız tarafından 2004 yılında 140 m 2 lik bir villada uygulanmıştır. Bu villada kullanılan cihaz 14 kw lık bir sudan suya ısı pompasıdır. Yine firmamız tarafından Türkiye'deki ilk ticari uygulama ve yatay helezon uygulaması 2004 yılında 3.000 m2 bir alış veriş merkezinde İstanbul'da yapılmıştır. Ayrıca konutta ilk deniz kaynaklı ısı pompası uygulaması 2004 yılında firmamız tarafından Bodrum'da gerçekleştirilmiştir. Farklı kaynak kullanımında birçok ilke imza atan şirketimiz ayrıca düşük sıcaklık jeotermal kaynakların ısı pompasında kullanımına ait bir uygulamayı 2005 yılında Muğla'nın Dalaman ilçesinde gerçekleştirmiştir.
